Jehuda Elberg
Biografia
Jehuda Elberg, także Yehuda Elberg, urodził się 15 maja 1912 w Zgierzu i był pisarzem oraz dziennikarzem żydowskim tworzącym w jidysz.
W młodości otrzymał wykształcenie religijne. W latach 1940–1943 przebywał w warszawskim getcie, współpracując z Żydowską Organizacją Bojową. Po wydostaniu się z getta mieszkał z żoną w Świdrze u rodziny Włodarczyków, gdzie pomagał Żydom uciekającym z transportów i sprzedawał wyrzeźbione przez siebie drewniane kapliczki.
Po wyzwoleniu wyjechał z żoną do Lublina, a następnie do Łodzi. Był współzałożycielem Centralnego Komitetu Żydów Polskich w Lublinie (1944), współinicjatorem i współzałożycielem Żydowskiej Agencji Prasowej w Łodzi, współzałożycielem i członkiem Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej oraz należał do Związku Literatów, Dziennikarzy i Artystów Żydowskich. Współpracował z gazetami Dos Naje Lebn w Łodzi (sekretarz redakcji, 1944–1945), Davar w Tel Awiwie i Morgn-zhurnal w Nowym Jorku.
W 1946 wyjechał do Francji; w latach 1947–1948 był sekretarzem redakcji miesięcznika Kiem w Paryżu. W 1948 uczestniczył jako delegat w Światowym Kongresie Kultury Żydowskiej w Nowym Jorku. Następnie osiedlił się w Stanach Zjednoczonych, a w 1956 w Montrealu. Działalność emigracyjna skłoniła go do pisania powieści i opowiadań; opublikował około dwudziestu książek w jidysz, tłumaczonych m.in. na angielski, hebrajski, hiszpański, francuski i niemiecki.
W życiu prywatnym był synem rabina w Sanoku i Błaszkach, miał dwóch braci i trzy siostry. W 1939 poślubił Rejzel Rosenzaft, z którą miał syna Emanuela (1940–1942); para rozwiodła się. W 1948 w Nowym Jorku poślubił Tehillę Feinerman (zm. 1956), z którą miał dwoje dzieci. Po jej śmierci ożenił się z Shaindle Stipelman (zm. 1987).
Jego rodzice i siostry zginęli podczas Zagłady. Przyjaźnił się z Chaimem Grade. Dzięki jego świadectwu Instytut Jad Waszem uznał małżonków Włodarczyków za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Jako pisarz zadebiutował opowiadaniem „Ber lep” (1932) w łódzkiej gazecie Folks-blat. Publikował także w Dos Naje Lebn, Jidisze Szriftn, Morgn zhurnal, Di tsukunft, Jidisher kemfer, Kiem i Davar. W utworach powracał do okresu Zagłady oraz świata Żydów polskich sprzed Holokaustu. Jego opowiadanie „837” było wystawiane jako sztuka i publikowane w wieloetapowych antologiach.