W Gdańsku państwa wschodniej flanki UE przyjęły deklarację o bezpieczeństwie

Przywódcy w Gdańsku potwierdzili wspólne działania na rzecz bezpieczeństwa

W Gdańsku odbył się Szczyt Wschodniej Flanki, zorganizowany równolegle z Konferencją Odbudowy Ukrainy. W rozmowach wzięli udział prezydenci Litwy i Rumunii oraz premierzy Finlandii, Estonii, Łotwy i Szwecji. Obecni byli także przedstawiciele instytucji europejskich. Spotkanie zakończyło się przyjęciem Deklaracji Gdańskiej.

W dokumencie wskazano, że Rosja pozostaje największym, bezpośrednim i długoterminowym zagrożeniem dla bezpieczeństwa, pokoju i stabilności obszaru euroatlantyckiego. Sygnatariusze zadeklarowali rozwój wspólnych projektów obronnych, modernizację infrastruktury oraz zwiększanie wydatków na bezpieczeństwo. Uzgodniono także dalsze wsparcie dla Ukrainy w wymiarze militarnym, finansowym i politycznym.

Premier Donald Tusk podkreślił, że wschodnia flanka z pełnym wsparciem Unii Europejskiej pokazała jedność i solidarność. Zaznaczył też, że ma to być sygnał ostrzegawczy dla tych, którzy planują działania wymierzone w region. Polska wskazywała od lat, że obrona tej części Europy powinna być wspólną odpowiedzialnością całej Unii Europejskiej.

"Cieszę się, że kolejny raz wschodnia flanka z pełnym wsparciem Unii Europejskiej pokazała dziś pełną jedność oraz solidarność. Niech to będzie znak ostrzegawczy dla tych, którzy planują coś złego wobec nas"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

UE i USA jako dwa filary bezpieczeństwa regionu

Podczas wspólnego oświadczenia liderów państw wschodniej flanki premier Donald Tusk wskazał, że rozmowy odbyły się z szefową Komisji Europejskiej i komisarzem ds. obrony. Podkreślił, że w tym gronie omówiono odpowiedzialność całej Unii Europejskiej za obronę wschodnich granic. Zwrócił również uwagę na znaczenie stałej współpracy obronnej ze Stanami Zjednoczonymi.

Premier zaznaczył, że obecność i współpraca z USA służy bezpieczeństwu Europy oraz państw wschodniej flanki. Ten wątek pojawił się w rozmowach jako jeden z podstawowych elementów systemu bezpieczeństwa regionu. W ocenie uczestników spotkania utrzymanie silnych więzi transatlantyckich pozostaje konieczne wobec ryzyka związanego z agresywną polityką Rosji.

"Nie mamy wątpliwości, że obecność i współpraca z USA dobrze służy bezpieczeństwu Europy i państw wschodniej flanki"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier Finlandii Petteri Orpo przypomniał, że format został ustanowiony wspólnie z krajami flanki wschodniej podczas spotkania w Helsinkach w 2025 r. Wskazał też, że obecne gdańskie spotkanie jest drugim takim szczytem. Jak podkreślił, kluczowe jest kontynuowanie tych prac w kolejnych miesiącach.

"Ustanowiliśmy ten format wspólnie wraz z krajami flanki wschodniej w zeszłym roku w Helsinkach. W tej chwili spotykamy się po raz drugi i ważne jest, abyśmy kontynuowali te prace"

Petteri Orpo, premier Finlandii

Rosja, granice i ryzyko eskalacji w najbliższych miesiącach

Celem spotkań przywódców wschodniej flanki jest koordynacja działań i polityki państw regionu, które są narażone na zagrożenia wynikające z działań Rosji. Premier Donald Tusk mówił, że sytuacja jest niestabilna i że w najbliższych tygodniach oraz miesiącach można spodziewać się różnych form eskalacji. Zaznaczył, że państwa uczestniczące w szczycie chcą przygotować się wspólnie jako grupa państw bezpośrednio wystawionych na ryzyko.

W jego ocenie szczególne znaczenie ma położenie krajów graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą. To właśnie one mają w największym stopniu odczuwać skutki napięć w regionie. Spotkanie w Gdańsku miało służyć uzgodnieniu wspólnej odpowiedzi na to wyzwanie oraz pokazaniu jedności wobec zagrożeń.

"Podzielamy bez wyjątku opinię, że sytuacja jest bardzo niestabilna. Można spodziewać się rozmaitego typu eskalacji w najbliższych tygodniach i miesiącach. Będziemy chcieli przygotować się jako grupa państw bezpośrednio wystawionych na to ryzyko, bo graniczących z Rosją, Białorusią, Ukrainą"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier Rumunii Nicușor Dan wskazał, że jedność powinna obejmować północ i południe, a także cały obszar od wschodu do zachodu, łącznie z basenem Morza Czarnego. Prezydent Litwy Gitanas Nauseda podkreślił potrzebę przygotowania mechanizmów planowania i ochrony obywateli. Zaznaczył, że bezpieczeństwo flanki jest częścią bezpieczeństwa całego regionu.

"Potrzebne są nam mechanizmy niezbędne do planowania i przygotowania obywateli. Robimy coś więcej niż ochrona terytorium. Chronimy zasady, które łączą nasze kraje. Bezpieczeństwo flanki stanowi o naszym bezpieczeństwie. Nie odwlekajmy tego."

Gitanas Nauseda, Prezydent Litwy

Wydatki na obronność, flota cieni i wspólne projekty obronne

W trakcie szczytu zwrócono uwagę na konkretne działania państw regionu w obszarze obronności. Premier Szwecji Ulf Kristersson mówił o zdecydowanych działaniach wobec floty cieni oraz o obronie zasobów morskich na Bałtyku. Wskazał, że państwa flanki wschodniej pokazują, jak łączyć siłę z utrzymaniem pokoju. To właśnie bezpieczeństwo morskie i ochrona szlaków na Morzu Bałtyckim zostały wymienione jako istotne elementy współpracy.

"Szwedzkie władze wciąż działają w sposób zdecydowany wobec floty cieni, podtrzymując prawo międzynarodowe. Bronimy zasobów morskich znajdujących się na flance wschodniej, na Morzu Bałtyckim"

Ulf Kristersson, premier Szwecji

W dyskusji pojawiły się także dane o nakładach na obronność. W przypadku Polski wskazano poziom 7% wydatków związanych bezpośrednio z obroną i sprawami z nią powiązanymi. Premier Estonii Kristen Michal mówił o poziomie 5,4% PKB przeznaczanym przez Estonię na obronność w ciągu ostatnich 6 miesięcy. Komisarz Andrius Kubilius zwrócił uwagę, że państwa flanki wschodniej ponoszą największy ciężar inwestycji w obronność dla całej Europy.

"Na obronę bezpośrednio i na rzeczy związane z obroną to będzie 7%, więc udział rzeczywiście bardzo duży, bardzo solidny"

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

"Ostatnie 6 miesięcy to czas podejmowania wielu ważnych działań dla wzmocnienia obronności i bezpieczeństwa. 5,4% PKB to jest poziom wydatków Estonii na obronność"

Kristen Michal, premier Estonii

"Te kraje przeznaczają największą część swojego PKB na obronność, biorąc odpowiedzialność za bezpieczeństwo całego regionu. Jeśli spojrzeć na program SAFE, to 76 mld euro z tego projektu wykorzystują właśnie kraje flanki wschodniej. To dzieje się w imię solidarności całej Europy"

Andrius Kubilius, komisarz ds. obrony

Państwa sygnatariusze przyjęły wspólną deklarację, która obejmuje wsparcie dla Ukrainy, integrację z strukturami euroatlantyckimi oraz rozwój wspólnych projektów obronnych. Uzgodniono też modernizację infrastruktury i zwiększanie wydatków na bezpieczeństwo. Spotkanie zakończyło się potwierdzeniem jedności państw wschodniej flanki oraz wsparcia Unii Europejskiej dla działań wzmacniających bezpieczeństwo regionu.

• 2025 r. - w Helsinkach ustanowiono format spotkań państw wschodniej flanki
• 7% - poziom wydatków wskazany przez premiera Donalda Tuska jako związany bezpośrednio z obroną i sprawami obronnymi w Polsce
• 5,4% PKB - poziom wydatków Estonii na obronność w ostatnich 6 miesiącach
• 76 mld euro - część programu SAFE wykorzystywana przez kraje flanki wschodniej
• 2 - tyle razy spotkali się dotąd liderzy w ramach tego formatu, po szczytach w Helsinkach i Gdańsku